Çerkeslerin dinsel tarihi

Ay'ın ve yağmurun çocukları 

Din sözcüğünün Çerkesce'de karşılığı bulunmuyor. Çerkes inancında din, ''Xabze'' kavramının içinde yer alıyor. Xabze, hem gelenekleri, hem de dinsel inançları içine alan geniş bir kavram.

Çerkes halklarında birden çok din aynı anda yaşasa da tanrı kavramı tektir. Tanrı olarak ''Tha'' tek yaratıcı varlıktır. Ancak ''Tha'' dan başka bir de bazı doğa güçlerine eklenerek birleşik isim şeklinde kullanılan ''Tha'' lar vardır. Buradaki Thalardan kasıt doğa güçleridir. Ancak tek başına Tha kavramı bunların hepsinin üstündedir. Tha soyut, görünmez bir tanrı kavramını ifade ederdi.

Çerkeslerde, Durudizm'in egemen olduğu ilk dönemlerde doğa varlıklarından oluşan ilahların en önemlileri; Şıble (Yıldırım, savaş, adalet), Premethaj (Ateş), Seoszeres (Su, rüzgar, ırmak), Ziguthe (Gezginler, avcılar), Mezithe (Orman), Kotij (Kutsal meşe ağacı), Tlepş (demircilik) dir.

Antik Yunan mitolojisinde olan Tanrı adlarının tümünün karşılığı, Kaf Dağı'nda yaşayan mitolojik Tanrılar arasında yer alıyor. Yunanlıların Karadeniz sahillerinde kurdukları ticari koloniler kanalıyla yerli Kafkas kültür unsurlarını ve mitolojisini önemli oranda Yunan kültürüne yansıttıkları öne sürülüyor. Güneş, Ay, Yıldırım, Yağmur, Rüzgar, Ağaç, Ateş, Su, Aşk Tanrısı, Bereket Tanrısı, Güzellik Tanrısı, Şarap Tanrısı vb.

Doğa tanrıları döneminden sonra tek tanrılı dinler Çerkes topluluklarına girmişse de hiçbir din, bütünüyle etkin olamamıştır. 

READ:   şuleğunığ